Cyfrowe wykluczenie – metody walki

Cyfrowe wykluczenie – metody walki

Cyfrowe wykluczenie – problem społeczny XXI wieku

Walka z cyfrowym wykluczeniem jest jednym z priorytetów nowoczesnej polityki społecznej, także w Polsce. Świadczy o tym chociażby Program Operacyjny Polska Cyfrowa, który w dużej mierze skupia się na edukacji informatycznej. Osoby starsze, ludzie z terenów wiejskich lub dzieci z rozbitych rodzin są najbardziej zagrożone cyfrowym wykluczeniem. Często mają one bardzo ograniczony dostęp do nowych technologii, w tym także do internetu. Jeśli zaś sam dostęp nie jest problemem, staje się nim edukacja i umiejętności korzystania z komputera. Nie tylko mocno ogranicza to ich na rynku pracy, ale także w życiu osobistym. Internet ułatwia korzystanie z usług edukacyjnych, finansowych a nawet zdrowotnych. Osoby które nie mogą z niego korzystać sporo tracą i są w gorszej pozycji od innych. Dlatego tak istotna jest rola edukacji cyfrowej.

UNESCO przeprowadziło badania skuteczności różnych programów skierowanych przeciwko wykluczeniu cyfrowym. Zbadało ponad 30 projektów z całego świata. W centrum jego zainteresowania były działania w krajach rozwijających się przeznaczone dla społeczności o słabym wykształceniu i niskiej umiejętności czytania. Niemniej wiele z problemów przedstawionych w raporcie możemy odnaleźć i w naszym kraju. Programy edukacji informatycznej z pewnością mogą stać się jeszcze skuteczniejsze i działać jeszcze lepiej. Oto wnioski z badań i kilka metod walki z cyfrowym wykluczeniem przedstawionych przez UNESCO:

Przygotowanie na etapie tworzenia projektów

    1. Rozwiązania tworzone razem ze społecznością działają lepiej – Kiedy użytkownicy mają okazję współtworzyć rozwiązania przeznaczone dla nich, skuteczność programu niesamowicie rośnie. Podobnie się dzieje w przypadkach gdzie cały proces kreowania aplikacji jest skupiony wokół użytkownika. Samo tłumaczenie rozwiązania, które działa gdzie indziej rzadko jest skuteczne.
    1. Lokalizacja treści ułatwia dostęp programu dla wykluczonych – Kiedy informacje dostarczane przez daną aplikację dotyczą codziennego życia danej osoby, łatwiej jest jej nauczyć się nowych rzeczy. W tym także dodatkowych umiejętności technicznych lub cyfrowych. Abstrakcyjne przykłady nie przyciągają uwagi i sprawiają że odbiorcy szybko tracą zainteresowanie.
  1. Ważna jest równowaga pomiędzy ofertą a zapotrzebowaniem – tworzenie projektów cyfrowych wciąż jest dość drogie. Dlatego potrzebna jest współpraca wszystkich trzech sektorów, aby móc tworzyć rozwiązania które są dostępne, użyteczne i odnoszą się do codziennego życia wykluczonych. Z drugiej zaś strony trzeba upewnić się, iż rozwiązania trafiają do swoich odbiorców w odpowiedni sposób. W krajach rozwijających się dużą barierą do technologii jest chociażby płeć. Zarówno kampanie promocyjne, jak i osobiste wizyty wolontariuszy, którzy uczyli jak używać danego sprzętu w znaczny sposób przyczyniły się do sukcesów poszczególnych programów.

Cyfrowe rozwiązania

    1. Najpopularniejszym rozwiązaniem cyfrowym przeciwko wykluczeniom jest dostarczanie informacji – jednak jest to rozwiązanie kłopotliwe dla słabo wyedukowanej części społeczeństwa. Ma ona problem z przyswojeniem, interpretacją i analizą wiedzy, którą im się dostarcza. Dlatego też wiele z tych programów mija się z tymi, którymi miały one pomóc
    1. Aplikacje na komórki są najpopularniejszym kanałem dla społecznych programów cyfrowych – ma to zarówno swoje wady, jak i zalety. Z jednej strony tworzy to barierę wejścia dla najbiedniejszych, dla których posiadanie smartphona wciąż jest nieosiągalne (choć z roku na rok technologia ta jest coraz bardziej dostępniejsza). Z drugiej zaś ogranicza zapotrzebowanie do jednego urządzenia, co znacznie ułatwia prowadzenie programów walki z cyfrowym wykluczeniem.
    1. Mieszanka różnych mediów ułatwia dostęp dla ludzi z różnymi umiejętnościami cyfrowymi – najważniejszym elementem dla każdego programu jest czytelna i przejrzysta treść. Zaprezentowanie jej za pomocą różnych sposobów – takich jak tekst, głos, grafika, czy animacja – sprawia, iż trafia ona do większego grona odbiorców. Na przykład dla osób, które mają problem z czytaniem, odpowiednim rozwiązaniem będzie dobra grafika razem z nagraniem głosowym.
    1. Prosty interfejs sprawia, iż użytkownicy chętniej korzystają z aplikacji – jest to prawdą dla oprogramowania każdego typu, ale jest to szczególnie istotne w tym skierowanym do najgorzej wykształconych. Przejrzyste grafiki i łatwa nawigacja pozwalają kształcić cyfrowo nawet osoby, które mają problemy z czytaniem.
    1. Warto popularyzować cyfrowe usługi finansowe – dzięki mikropożyczkom oraz mikropłatnościom całkowicie zmienia się sytuacja finansowa milionów ludzi na świecie. Osoby, które wcześniej nie miały dostępu do jakichkolwiek usług bankowych, dzisiaj może zacząć prowadzić własne biznesy i je rozwijać. Przyjazne i łatwe w użyciu aplikacje finansowe dają niesamowite możliwości dla osób które mają słabe wykształcenie, ale są pracowite i mają dobry pomysł na biznes.
  1. Cyfrowe innowacje zwiększają efektywność programów – nowe technologie nie dość, że często sprowadzają cenę starszych rozwiązań mocno w dół, to na dodatek są dostępniejsze dla większej ilości osób. Przykładem są tzw. wearables, czyli urządzenia noszone na sobie niczym biżuteria. Są one bardzo szybko są adaptowane przez każdego, niezależnie do wykształcenia. W naturalny sposób stają się częścią codziennego dnia.

Cyfrowe bariery

  1. Kanały dystrybucji dystrybucji projektów cyfrowych są ograniczone – przeciętny program walki z wykluczeniem cyfrowym skupia się maksymalnie na dwóch rozwiązaniach technologicznych. Ludzie ze słabym wykształceniem często potrzebują różnych bodźców do nauki cyfrowej i tego typu ograniczenia sprawiają, iż programy te nie są dla nich efektywne.

Kompetencje użytkowników

    1. Większość programów wymaga zaawansowanej, a nie tylko podstawowej wiedzy cyfrowej – każdy projekt musi przede wszystkim myśleć o swoim użytkowniku. W tym także o jego kompetencji, wykształceniu i jego umiejętnościach. Jeśli program dba o to, aby każdy, niezależnie od wiedzy, mógł zacząć z niego korzystać, użytkownicy szybko sami zaczną się uczyć bardziej zaawansowanych czynności. Trzeba jednak ułatwić im start.
  1. Potrzebne jest ciągłe wsparcie – aby jakikolwiek projekt miał potencjał na długofalowe działanie, potrzebna jest stała pomoc. Programy, które skupiają się tylko na wprowadzeniu nowego rozwiązania mają bardzo małą szansę na to, aby przyjęły się na dłuższy czas. Pytania o to, jak np. używać danej aplikacji będą spływały ciągle, a nie tylko w pierwszych tygodniach i to w czasie godzin biznesowych.

Środowisko w którym działamy i jego bariery

    1. Konieczne jest uwzględnianie kobiet i osób z terenów wiejskich –  w czasie badań UNESCO odkryło, iż większość odbiorców programów walczących z wykluczeniem cyfrowym trafiało do kobiet i osób z obszarów wiejskich. Dlatego też warto o tym pamiętać w czasie tworzenia nowych aplikacji – chociażby poprzez umieszczanie wizerunków kobiet w ilustracjach, tak aby użytkownicy mogli się z nimi utożsamiać
    1. Niestety istnieje brak świadomości istnienia programów – nawet najlepiej zaprojektowana aplikacja nie będzie miała jakiegokolwiek sensu, jeśli nie będzie miała użytkowników. Wiele programów nie osiągnęło swojego celu, ponieważ jego potencjalni odbiorcy po prostu nie wiedzieli o jego istnieniu.
  1. Cena wciąż jest barierą wstępu do technologii – koszty nowych metod walki z wykluczeniem cyfrowym, takimi jak chociażby wideokonferencje, często są zbyt duże dla swoich użytkowników. Jeśli nie mogą swobodnie z nich korzystać, bez strachu o fundusze, programy te nie mają większego sensu.

Oto odnośnik do pełnego badania:

http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002617/261791e.pdf

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *